BASINÇLI HAVA KURUTUCULARI

Basınçlı Hava Kurutucuları

Nem/Su, sıvı yada buhar fazında, basınçlı hava içinde (daima) mevcut olup, basınçlı hava sistemine taşınır. Bu nem sistemden yeterince uzaklaştırılamazsa/atılamazsa, basınçlı hava sistemi verimini kaybeder ve bakım ihtiyaçları dramatik olarak (önemli ölçüde) artar ve (üretim kaybı ve bakım masrafları dolayısıyla) önemli maliyet artışları olur. 

 

Pnömatik aletlerin çoğu ve prosesler sıcak basınçlı havayı tolere edemez. Kompresörler normalde son (nihai) soğutucular ve nem ayırıcıları (kondenstoplar, su trapları) içerirler. Son soğutucular  basınçlı havayı soğuturlar ve içindki suyun önemli bir ksımının yoğuşup (kondenstoplar, su tutucuları, su trapları vasıtasıyla) ayrılmasını sağlayan ısı eşanjörleridir/değiştirgeçleridir. Su ve yağ buharları basınçlı hava soğutulunca önemli oranda/miktarda sıvılaşarak yoğulum (kondensat) ayırma kaplarında (kondenstoplarda) toplanırlar ve oradan periyodik olarak (otomatik boşaltma sistemiyle v.s.) dışarı atılırlar. Son (Nihai) soğutucudan 35-38ºC sıcaklıkta çıkan basınçlı havanın debisi ortalama 30 m3/dk ise, soğutucudan 24 saat`te yaklaşık 250 litre su geçer/çıkar. (Dışarı atılması gereken su miktarı...)

 

Bu problemlerden kaçınmak için, basınçlı hava arındırma/filtreleme aygıtları/cihazları kullanarak, su buharı ve diğer kirleticiler/kirler uzaklaştırılır. Bu aygıtların uygun seçilmesi pnömatik uygulamalar için kritiktir/önemlidir; ve basınçlı hava sistemlerini sofistike (çok ayrıntılı/bileşenli) hale getirir.

 

Kullanılan pnömatik donanım/ekipman ve beklenen/istenen en düşük ortam sıcaklığı kurutma yöntemini belirler. En yaygın kurutucu soğutucu akışkanlı (soğutma gazlı) kurutucu olup, basınçlı havayı soğutarak nemden arındırır. Kurutucudan geçerken soğuyan basınçı hava içindeki nem/su yoğuşur ve yağ buharlarıyla birlikte sistemin boşaltma kaplarında toplanır ve periyodik olarak dışarıya (sistem dışına) boşaltılır. Bu şekilde nemden arındırılarak "kurutulan" basınçlı hava, basınçlı hava şebekesine (tesisatına) verilir/geçer.

 

Kurutucu (Dryer) performansı basınç çiğ noktası (dew point) sınıfı (class) cinsinden ve özgün/spesifik giriş ve çıkış ortam koşulları cinsinden belirtilir. Soğutucu akışkanlı kurutucu için en düşük çiğ noktası sınıfı Class H`dir. Bu sınıf 1ºC`den 4ºC`ye kadar bir basınç çiğ noktası verir. Soğutucu akışkanlı kurutucuların çiğ noktası Class H`den düşük olamaz; çünkü, kurutucu içindeki su buharı donar. Pratikte en yüksek (soğutucu akışkanlı kurutucu) basınç çiğ noktası 16ºC olup, daha yüksek çiğ noktaları kurutucudan sonraki boru tesisatına kondenstat (yoğuşum) geçebileceği için kullanılmaz.

 

Soğutucu Akışkanlı (Soğutma Gazlı, Soğutmalı) Kurutucular mekanik soğutma çevrimiyle (ekovat/kompresör, evaporatör ve kondenserden oluşan soğutma sistemiyle) basınçlı havayı soğutarak  içindeki suyun ve yağ buharının yoğuşmasını sağlar. Yoğuşum toplandığı kaptan (kurutucu çıkışında) periyodik olarak (otomatik) tahliye edilir. Soğutucu akışkanlı kurutucuların çoğu   basınçlı havayı yaklaşık 2ºC sıcaklığına kadar soğutur, bu kurutucuların basınç çiğ noktası 1ºC - 4ºC arasındadır. Kondensat (Yoğuşum) 0ºC değerinde donmaya başlayacağı için, bu sınıfın alt sınır olduğunu dikkate almak gerekir.

 

Kimyasal (Desiccant) Kurutucular desiccant (okunuşu: "desikkınt" veya yaklaşık Türkçe söylenişi: "desikkant") adı verilen kimyasal boncuklar/tanecikler basınçlı hava içindeki su buharını yüzeylerinde toplayarak (adsorbe ederek yani yüzeyinde yapıştırarak/tutarak) basınçlı havadan ayırır. Silica gel (okunuşu: Silika jel), aktifleştirilmiş alümina (alüminyum oksit) ve moleküler elek/süzgeç en yaygın kullanılan desiccant`lardır.  (Basınçlı hava kurutucularında silika jel veya alümina tercih edilir.) Desiccant ortalama -40ºC basınç çiğ noktası performansı verir. Moleküler elek/süzgeç sadece silika jel veya aktifleştirilmiş alümina ile birlikte -73ºC basınç çiğ noktası uygulamalarında kullanılır.  

 

Deliquescent Hava Kurutucuları desiccant adı verilen absorbtif tip kimyasallar vasıtasıyla basınçlı havayı kuruturlar. Çiğ noktasını basınçlı havanın kurutucuya giriş sıcaklığının 10ºC ile 15ºC kadar altına düşürürler. Basınçlı hava içindeki nem absorptif (soğurucu, içine çekici) bir malzeme tarafından tutulur/çekilir (sıvılaştırılır) ve atık su olarak kurutucudan boşaltılır. Bu atık su korrozyon yapıcı (korrozif) olup, yerel mevzuata uygun olarak uzaklaştırılmalıdır.

 

Deliquescent kurutucular tipik olarak kumlama ve ağaç kesme işlerinde kullanılırlar. Kurutucudan çıkan kurutulmuş basınçlı hava içine küçük miktarda atık su karışabileceği için, çıkış tarafındaki basınçlı hava ekipmanına (donanımına) zarar verebilir.